Teorije o psihosomatskom nastanku karcinoma

Psihosomatski nastanak karcinoma

Mnogi su istraživači došli do zaključka da je onkološkim bolesnicima zajednička teškoća izražavanje emocija, nemogućnost otvorenog izražavanja agresije i potiskivanje depresivnog raspoloženja. Ukratko, ti su ljudi dobro prilagođeni u odnosu na druge, ali su otuđeni od sebe.

Razvoj medicinskih nauka omogućava sve više spoznaja o malignim bolestima, njihovoj etiopatogenezi, kliničkim slikama i prognozama. Sve je očitija i činjenica da na uspjeh lečenja ne utiču samo početni stadijum, histološki tip, stepen malignosti i način lečenja, već i psihički faktori. Brojni su istraživači i kliničari analizirali povezanost karcinoma i određene strukture ličnosti, dok s druge strane geni predstavljaju temeljni element u našoj ličnoj biologiji i imaju značajnu ulogu u nastanku malignih bolesti.

Sve teorije o psihosomatskom poreklu onkoloških bolesti mogu se svrstati u dve grupe: permisivne i uzročne. Permisivne su teorije umerenije i pretpostavljaju da psihogeni činioci ne deluju direktno kancerogeno, već da drugi neposredni izazivači omogućavaju da maligne alteracije dođu do izražaja. Od uzročnih teorija treba spomenuti onu koja ukazuje da nesvesni konflikti svoj izraz nalaze na telesnom planu. Govori se o izražavanju libidinozne energije na tom planu. Zbog nekontrolisanog rasta ćelija upotrebljava se naziv “shizofrenija na somatskom planu”. Neke teorije govore i o tome da se zbog realnog ili fantaziranog gubitka objekta na telesnom planu neobuzdanim bujanjem novog tkiva simbolički ponovo stvara izgubljeni objekat.

U teorijskim objašnjenjima pojave malignih bolesti važnu ulogu ima teorija stresa. Istraživanja sugerišu da je psihološki stres direktno povezan s imunološkim odgovorom, odnosno slabijim oporavkom DNA koja je ovom prilikom oštećena, a što na kraju rezultira malignom alteracijom i apoptozom ćelija. Brojna istraživanja ukazuju da je moguće delovanjem na bihejvioralne i psihološke činioce uticati na ćelijski imuni odgovor, uključujući NK-stanice koje direktno utiču na rast i razvoj pojedinih tumora. Pod uticajem stresa dolazi do slabljenja odbrambenih snaga organizma (pre svega endokrinološkog i imunološkog sastava), pri čemu nije važan samo intenzitet stresora, već i sposobnost osobe da se s njim suoči.

Psihološki činioci koji bi mogli uticati na pojavu karcinoma su stresni životni događaji, socijalni odnosi i podrška okoline, struktura ličnosti osobe, suočavanje sa činjenicom da smo bolesni, negativne emocionalne reakcije na bolest, psihijatrijski poremećaji i potiskivanje osećanja.